U okviru projekta MED GIAHS (program Interreg Euro MED), u periodu od 8. do 11. septembra 2025. godine organizovana je studijska posjeta regiji Axarquía u Malagi, Španija. Događaj je okupio partnere iz Italije, Bugarske, Grčke i Crne Gore, s ciljem jačanja uloge održivog turizma u očuvanju izuzetnih poljoprivrednih pejzaža.
Zajednički kriterijumi i turistička iskustva
Tokom sastanka Upravnog odbora i međuregionalnog seminara, usvojeni su kriterijumi za zajednički katalog održivog turizma. Naglašen je značaj direktnog kontakta sa proizvođačima i uloga obučenih vodiča u prezentovanju GIAHS vrijednosti. Za Crnu Goru, ovaj proces je ključan jer se katuni pripremaju za zvanični upis na GIAHS listu.
Učesnici su obišli GIAHS lokaciju – Sistem za proizvodnju suvog grožđa u Malagi. Na strmim terasama vinograda Montefaco prikazan je fascinantan zanatski proces ručne berbe i prirodnog sušenja muškatnog grožđa, koji čini srž identiteta ove regije.
Predstavljene su MED GIAHS strategija i lokalni katalozi agroturističkih iskustava razvijenih u partnerskim regijama. Opštine Comares i El Borge poslužile su kao primjeri kako istorijski i pejzažni značaj mogu postati pokretači održivog razvoja ruralnog turizma, čuvajući pritom tradicionalne poljoprivredne prakse.
Iskustvo priznatih GIAHS lokacija uči nas da je neophodno povezati očuvanje katuna sa ekonomskim osnaživanjem lokalnih zajednica. Upravo kroz ovakve primjere vidimo put ka unapređenju kvaliteta života u ruralnim područjima Crne Gore.
Tradicionalna znanja kao temelj budućnosti
Uspješna implementacija projekta MED GIAHS omogućava Crnoj Gori da koristi najbolje evropske prakse u procesu kandidature katuna. Fokus ostaje na zaštiti tradicionalnih znanja koja, u sinergiji sa turizmom, postaju garant opstanka autentičnog crnogorskog pejzaža.
