U okviru EURO-MED programa, kroz projekat MED GIAHS, Regionalna razvojna agencija za Bjelasicu, Komove i Prokletije sprovodi aktivnosti na zaštiti katuna kao potencijalne GIAHS lokacije. Ovaj program prepoznaje izuzetne tradicionalne sisteme korišćenja zemljišta, biodiverzitet i otporne ekosisteme kojima upravljaju stočari širom svijeta.
Saradnja sa stručnjacima sa Univerziteta u Firenci
Dana 7. i 8. oktobra 2025. godine u Crnoj Gori je organizovana obuka za trenere uz učešće italijanskih stručnjaka: dr Antonija Santora, zamjenika direktora UNESCO katedre za pejzaže poljoprivrednog nasljeđa, i Francesca Pirasa, istraživača na istoj katedri.
Italijanski stručnjaci su obišli nekoliko katuna i neposredno se upoznali sa tradicijom izdiga – najautentičnijim oblikom stočarskog života u Crnoj Gori, koji predstavlja temelj planirane GIAHS nominacije.
Drugi dan obuke bio je fokusiran na proces pripreme aplikacije, kriterijume i metodologiju programa. U obuci su učestvovali predstavnici RRA BKP, Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, Udruženja seoskih domaćinstava Crne Gore, kao i lokalni farmeri.
Aplikacija za priznavanje katuna kao GIAHS lokacije planirana je do kraja godine. To je ključni korak ka međunarodnom priznanju katuna kao živog nasljeđa koje povezuje prirodu, tradiciju i ljude.
Očuvanje identiteta i održivi razvoj
Uvrštavanje katuna u GIAHS mrežu direktno će doprinijeti očuvanju njihovog identiteta, unapređenju životnih uslova lokalnog stanovništva i razvoju održivog seoskog turizma, obezbjeđujući da tradicionalne poljoprivredne prakse ostanu vitalne i u budućnosti.
